Đau vai gáy là tình trạng phổ biến, gây khó chịu và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Trong y học cổ truyền Việt Nam, nhiều cây thuốc Nam được sử dụng để hỗ trợ điều trị đau vai gáy nhờ đặc tính chống viêm, giảm đau và cải thiện tuần hoàn máu. Bài viết này sẽ giới thiệu các cây thuốc Nam trị đau vai gáy nổi bật, được tham vấn bởi Ông Nguyễn Thành Danh, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, với hơn 30 năm kinh nghiệm điều trị các bệnh lý xương khớp.
Thổ Phục Linh – Vị Thuốc Giảm Đau, Chống Viêm Hiệu Quả
Thổ phục linh, hay còn gọi là Kim cang, Khúc khắc, là một vị thuốc quý trong Đông y, được sử dụng rộng rãi để điều trị các chứng đau nhức xương khớp, bao gồm đau vai gáy. Thân rễ phơi khô của cây Thổ phục linh (Smilax glabra Roxb.) thuộc họ Khúc khắc (Smilacaceae) mang lại nhiều công dụng nổi bật nhờ tính chống viêm và giải độc.
- Tính vị: Tính bình, vị ngọt nhạt, chát, không độc.
- Quy kinh: Can, Vị.
- Công năng: Thông lợi khớp, trừ thấp, giải độc, tăng cường sức đề kháng.
- Chủ trị: Đau nhức vai gáy, xương khớp do phong thấp, lở ngứa, giang mai.
Thổ phục linh thường được dùng trong các bài thuốc sắc hoặc kết hợp với các dược liệu khác để giảm đau vai gáy, cải thiện tình trạng mỏi cơ, đặc biệt phù hợp với những người bị đau do thời tiết lạnh hoặc ẩm.
Vị thuốc Thổ phục linh khô dùng trong Đông y
Cốt Toái Bổ – Tăng Cường Sức Mạnh Xương Khớp
Cốt toái bổ, còn gọi là Tắc kè đá hay Hầu khương, là vị thuốc quý từ thân rễ khô của cây Cốt toái bổ (Drynaria fortunei), họ Dương xỉ (Polypodiaceae). Đây là dược liệu nổi bật trong việc hỗ trợ xương khớp, đặc biệt hiệu quả với các trường hợp đau vai gáy do chấn thương hoặc thoái hóa.
- Tính vị: Tính ấm, vị đắng.
- Quy kinh: Can, Thận.
- Công dụng: Mạnh gân xương, hoạt huyết, hóa ứ, bổ can thận, giảm đau.
- Chủ trị: Đau vai gáy, đau lưng mỏi gối, chấn thương, thận hư yếu.
Cốt toái bổ giúp xương hấp thu canxi tốt hơn, tăng cường lưu thông máu, từ đó giảm đau và cải thiện độ linh hoạt của vùng vai gáy. Vị thuốc này thường được bào chế dưới dạng bột hoặc sắc uống.
Dây Đau Xương – Thư Giãn Gân Cốt, Giảm Đau Nhanh
Dây đau xương (Tinospora sinensis), thuộc họ Tiết dê (Menispermaceae), là một cây thuốc Nam phổ biến trong điều trị đau vai gáy. Với khả năng chống viêm và thư giãn cơ, vị thuốc này được sử dụng để giảm đau nhanh chóng và cải thiện vận động.
- Tính vị: Tính mát, vị đắng.
- Quy kinh: Can.
- Công dụng: Thư cân hoạt lạc, khu phong trừ thấp, giảm đau.
- Chủ trị: Đau vai gáy, phong thấp tê bại, chấn thương, rắn cắn.
Dây đau xương thường được dùng dưới dạng sắc uống hoặc ngâm rượu để xoa bóp, giúp giảm đau vai gáy hiệu quả, đặc biệt trong các trường hợp đau do co cơ hoặc thần kinh.
Ngưu Tất – Hỗ Trợ Gân Cốt, Giảm Đau Hiệu Quả
Ngưu tất (Achyranthes bidentata), thuộc họ rau Dền (Amaranthaceae), là một vị thuốc có tác dụng mạnh gân cốt, hoạt huyết và giảm đau vai gáy. Phần rễ khô của cây được sử dụng trong nhiều bài thuốc Đông y.
- Tính vị: Tính bình, vị chua, đắng.
- Quy kinh: Can, Thận.
- Công năng: Hoạt huyết thông kinh, bổ can thận, mạnh gân cốt.
- Chủ trị: Đau vai gáy, đau lưng gối, loãng xương, tăng huyết áp.
Ngưu tất thường được kết hợp với các vị thuốc khác trong bài thuốc sắc để tăng hiệu quả giảm đau và cải thiện tuần hoàn máu ở vùng vai gáy.
Khương Hoạt – Trừ Thấp, Giảm Đau Vai Gáy Cấp Tính
Khương hoạt (Notopterygium incisum), thuộc họ Hoa tán (Apiaceae), là một vị thuốc quan trọng trong điều trị đau vai gáy do phong thấp hoặc thời tiết lạnh. Vị thuốc này có khả năng tán hàn và giảm đau nhanh.
- Tính vị: Tính ôn, vị đắng, cay.
- Quy kinh: Can, Thận, Bàng quang.
- Công dụng: Tán hàn giải biểu, trừ thấp, khu phong, thông kinh hoạt lạc.
- Chủ trị: Đau vai gáy, đau cổ, thấp khớp, nhức đầu vùng chẩm.
Khương hoạt thường được dùng trong các bài thuốc sắc hoặc phối hợp với các dược liệu khác để giảm đau vai gáy cấp tính, đặc biệt khi kèm theo triệu chứng cứng cổ.
Xuyên Khung – Hoạt Huyết, Giảm Đau Hiệu Quả
Xuyên khung (Ligusticum wallichii), cũng thuộc họ Hoa tán (Apiaceae), là vị thuốc nổi tiếng với tác dụng hoạt huyết và giảm đau. Thân rễ khô của cây được sử dụng để điều trị đau vai gáy do khí huyết kém lưu thông.
- Tính vị: Tính ôn, vị cay.
- Quy kinh: Can, Tâm bào, Đởm.
- Công dụng: Hành khí hoạt huyết, khu phong táo thấp, giảm đau.
- Chủ trị: Đau vai gáy, đau đầu, rối loạn kinh nguyệt, đau quặn bụng.
Xuyên khung thường được dùng trong các bài thuốc sắc hoặc kết hợp với các vị thuốc khác để tăng cường hiệu quả điều trị.
Phòng Phong – Giảm Đau, Tán Phong Thấp
Phòng phong (Ledebouriella seseloides), thuộc họ Hoa tán (Apiaceae), là một vị thuốc có tác dụng kháng khuẩn, giảm đau và trừ phong thấp. Đây là lựa chọn lý tưởng cho các trường hợp đau vai gáy do thời tiết hoặc viêm khớp dạng thấp.
- Tính vị: Tính ấm, vị cay, ngọt.
- Quy kinh: Can, Phế, Tỳ, Vị, Bàng quang.
- Công dụng: Tán phong, trừ thấp, giảm đau.
- Chủ trị: Đau vai gáy, phong thấp, tê bì, nhức đầu.
Phòng phong thường được sử dụng trong các bài thuốc sắc hoặc kết hợp với các dược liệu khác để tăng hiệu quả điều trị.
Lưu Ý Khi Sử Dụng Các Cây Thuốc Nam
Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, việc sử dụng các cây thuốc Nam chữa vai gáy cần được thực hiện đúng cách. Dược Bình Đông, với kinh nghiệm lâu năm trong nghiên cứu và bào chế thuốc Đông y, khuyến nghị người dùng nên tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi sử dụng. Các sản phẩm từ Dược Bình Đông, như các bài thuốc kết hợp Thổ phục linh, Cốt toái bổ và Ngưu tất, được bào chế kỹ lưỡng, đảm bảo chất lượng và hỗ trợ giảm đau vai gáy hiệu quả.
- Luôn sử dụng đúng liều lượng và cách bào chế theo hướng dẫn của lương y.
- Kết hợp các vị thuốc với chế độ sinh hoạt lành mạnh để đạt hiệu quả tối ưu.
- Tránh tự ý sử dụng cho phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh lý nền phức tạp.
Thông tin của Lương y Nguyễn Thị Thành Danh
Tác giả: Lương y Nguyễn Thị Thành Danh là một chuyên gia y học cổ truyền, đặc biệt trong lĩnh vực sức khỏe phụ nữ và phụ khoa, với hơn 30 năm kinh nghiệm. Bà hiện là cố vấn cho Dược Bình Đông. Bà có chuyên môn về các vấn đề kinh nguyệt và các vấn đề phụ khoa khác.
Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y
(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Nguyễn Thị Thành Danh – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.
Tham khảo: Vinmec, Nhà thuốc Long Châu, Tâm Anh Hospital
Lương Y Nguyễn Thành Danh 